4.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

annað lögmál Newtons um hreyfingu (e. newton’s second law of motion): heildarytri krafturinn ${{{\text{F}}_{{\text{net}}}}}$ á hlut með massa ${{m}}$ er í réttu hlutfalli við og í sömu átt og hröðun hlutarins, ${{\text{a}}}$ , og í öfugu hlutfalli við massann; skilgreint stærðfræðilega sem ${{{\text{a}=\frac{{\text{F}}_{{{\text{net}}}}}{m}}}}$
frjálst fall (e. free-fall): aðstæður þar sem eini krafturinn sem verkar á hlut er krafturinn vegna þyngdarafls
fyrsta lögmál Newtons um hreyfingu (e. newton’s first law of motion): hlutur í kyrrstöðu helst í kyrrstöðu, eða, ef hann er á hreyfingu, helst hann á hreyfingu með stöðugum hraða nema ytri heildarkraftur verki á hann; einnig þekkt sem tregðulögmálið
heildarytri kraftur (e. net external force): vigursumma allra ytri krafta sem verka á hlut eða kerfi; veldur því að massi fær hröðun
hröðun (e. acceleration): hraði sem hraði hlutar breytist á ákveðnu tímabili
kerfi (e. system): skilgreint af mörkum hlutar eða safns hluta sem verið er að fylgjast með; allir kraftar sem eiga uppruna sinn utan kerfisins eru taldir ytri kraftar
kraftafræði (e. dynamics): fræðin um hvernig kraftar hafa áhrif á hreyfingu hluta og kerfa
kraftamynd (e. free-body diagram): skissa sem sýnir alla ytri krafta sem verka á hlut eða kerfi; kerfið er táknað með punkti og kraftarnir eru táknaðir með vigrum sem teygja sig út frá punktinum
kraftsvið (e. force field): svæði þar sem prófunarögn verður fyrir krafti
kraftur (e. force): tog eða þrýstingur á hlut með ákveðinni stærð og stefnu; má tákna með vigrum; má gefa upp sem margfeldi af staðalkrafti
massi (e. mass): magn efnis í efni; mælt í kílógrömmum
miðlunarögn (e. carrier particle): grundeindarögn í náttúrunni sem er umlukin einkennandi kraftsviði; ljóseindir eru miðlunaragnir rafsegulkraftsins
núningur (e. friction): kraftur milli hluta sem snertast og hreyfast hvor fram hjá öðrum; dæmi eru hrjúfir fletir og loftmótstaða
spenna (e. tension): togkrafturinn sem verkar eftir miðli, sérstaklega eftir strekktum, sveigjanlegum tengi, eins og reipi eða kapli; þegar reipi ber þyngd hlutar er krafturinn frá reipinu á hlutinn kallaður spennukraftur
tregða (e. inertia): tilhneiging hlutar til að haldast í kyrrstöðu eða haldast á hreyfingu
tregðulögmálið (e. law of inertia): sjá fyrsta lögmál Newtons um hreyfingu
tregðuviðmiðunarkerfi (e. inertial frame of reference): hnitakerfi sem er ekki á hröðun; allir kraftar sem verka í tregðuviðmiðunarkerfi eru raunverulegir kraftar, öfugt við sýndarkrafta sem sjást vegna viðmiðunarkerfis á hröðun
ytri kraftur (e. external force): kraftur sem verkar á hlut eða kerfi og á uppruna sinn utan hlutarins eða kerfisins
Þriðja lögmál Newtons um hreyfingu (e. newton’s third law of motion): alltaf þegar einn hlutur beitir krafti á annan hlut, verður fyrri hluturinn fyrir krafti sem er jafnstór og í gagnstæða átt við kraftinn sem fyrri hluturinn beitir
þrýstikraftur (e. thrust): viðbragðskraftur sem ýtir hlut áfram sem svar við krafti aftur á bak; eldflaugum, flugvélum og bílum er ýtt áfram með viðbragðsþrýstikrafti
þverkraftur (e. normal force): krafturinn sem yfirborð beitir á hlut til að bera þyngd hlutarins; verkar hornrétt á yfirborðið sem hluturinn hvílir á
þyngd (e. weight): krafturinn ${{\text{w}}}$ vegna þyngdarafls sem verkar á hlut með massa ${{m}}$ ; skilgreint stærðfræðilega sem: ${{{\text{w}=m\text{g}}}}$ , þar sem ${{\text{g}}}$ er stærð og stefna hröðunar vegna þyngdarafls