Kafli 5 - Samantekt

Samantekt

5.1 Einfruma heilkjarna sníkjudýr

Frumverur eru fjölbreyttur, fjölkvísla hópur heilkjarna lífvera.
Frumverur geta verið einfruma eða fjölfruma. Þær eru mismunandi hvað varðar næringaröflun, formgerð, hreyfiaðferð og æxlunarhátt.
Mikilvæg formgerð frumvera eru meðal annars samdráttarbólur, bifhár, svipur, frumuhula og skinfætur; sumar skortir frumulíffæri eins og hvatbera.
Flokkunarfræði frumvera breytist hratt eftir því sem skyldleiki er endurmetinn með nýrri tækni.
Meðal frumvera eru mikilvægir sýklar og sníkjudýr.

Sníkjuþráðormar eru hluti af örverufræði vegna þess að þeir eru oft greindir með því að leita að smásæjum eggjum og lirfum.
Tveir helstu hópar sníkjuþráðorma eru þráðormar (Nematoda) og flatormar (Platyhelminthes).
Þráðormar eru algengir iðrasníklar sem smitast oft með vanelduðum mat, þótt þeir finnist einnig í öðru umhverfi.
Flatormar eru meðal annars bandormar og ögður, sem oft smitast með vanelduðu kjöti.

Sveppir eru fjölbreyttar rotnærar heilkjarna lífverur með kítínfrumuveggi
Sveppir geta verið einfruma eða fjölfruma; sumir (eins og ger) og sveppagró eru smásæ, en sumir eru stórir og áberandi
Æxlunargerðir eru mikilvægar til að greina á milli sveppahópa
Læknisfræðilega mikilvægar tegundir finnast í fjórum sveppahópum: Okfrumusveppum, Asksveppum, Kólfsveppum og Örgróungum
Meðlimir Okfrumusveppa, Asksveppa og Kólfsveppa framleiða banvæn eiturefni
Mikilvægur munur á sveppafrumum, svo sem ergósteról í sveppahimnum, getur verið skotmark fyrir sveppalyf, en líkindi milli frumna manna og sveppa gera það erfitt að finna skotmörk fyrir lyf og þessi lyf hafa oft eitraðar aukaverkanir

Þörungar eru fjölbreyttur hópur ljóstillífandi heilkjarna frumvera
Þörungar geta verið einfruma eða fjölfruma
Stórir, fjölfruma þörungar eru kallaðir sjávarþörungar en eru ekki plöntur og skortir plöntulíka vefi og líffæri
Þrátt fyrir að þörungar séu lítið sýkjandi geta þeir tengst eitruðum þörungablómum sem geta skaðað dýralíf í vatni og mengað sjávarfang með eiturefnum sem valda lömun
Þörungar eru mikilvægir til framleiðslu á agar, sem er notað sem hleypiefni í örverufræðilegt æti, og karragenan, sem er notað sem hleypiefni

Fléttur eru samlífi svepps og þörungs eða blágrænbakteríu
Samlífið í fléttum er nú talið vera stýrt sníkjudýralíf, þar sem sveppurinn hagnast en þörungurinn eða blágrænbakterían verður fyrir skaða
Fléttur vaxa hægt og geta lifað í aldir í margvíslegum búsvæðum
Fléttur eru mikilvægar fyrir umhverfið, þær hjálpa til við jarðvegsmyndun, eru fæða og virka sem vísbendingar um loftmengun