4.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

afoxari (e. reducing agent): (einnig, afoxunarefni) efni sem veldur afoxun annars efnis og oxast sjálft í ferlinu
afoxun (e. reduction): ferli þar sem oxunartala frumefnis lækkar vegna rafeindaaukningar
áhorfendajón (e. spectator ion): jón sem verður ekki fyrir efnahvarfi eða eðlisbreytingu í efnahvarfi, en nærvera hennar er nauðsynleg til að viðhalda hleðsluhlutleysi
basi (e. base): efni sem myndar OH⁻ þegar það er leyst upp í vatni
botnfall (e. precipitate): ólæst myndefni sem myndast við hvarf leysanlegra hvarfefna
botnfallshvarf (e. precipitation reaction): hvarf sem myndar eitt eða fleiri ólæst myndefni; þegar hvarfefni eru jónísk efnasambönd, stundum kallað tvöföld skipti eða metatesa
brunagreining (e. combustion analysis): vigtagreiningartækni sem notuð er til að ákvarða frumefnasamsetningu efnasambands með söfnun og vigtun á loftkenndum brunaafurðum þess
brunahvarf (e. combustion reaction): kröftugt oxunar-afoxunarhvarf sem framleiðir umtalsvert magn af orku í formi hita og stundum ljóss
búretta (e. buret): tæki sem notað er til að skammta nákvæmlega breytilegt rúmmál vökva, eins og í títrunargreiningu
efnajafna (e. chemical equation): táknræn framsetning á efnahvarfi
efniviður (e. analyte): efni sem er til rannsóknar
einföld skipti (e. single-displacement reaction): (einnig, útskipti) oxunar-afoxunarhvarf sem felur í sér oxun frumefnis með jónaefni
endapunktur (e. end point): mælt rúmmál títrantslausnar sem veldur breytingu á útliti sýnislausnar eða öðrum eiginleika sem búist er við fyrir efnajafngildi (sjá jafngildispunktur)
fræðilegar heimtur (e. theoretical yield): magn myndefnis sem hægt er að framleiða úr tilteknu magni hvarfefna samkvæmt hlutfallaefnafræði efnahvarfsins
heildarjónajafna (e. complete ionic equation): efnajafna þar sem öll uppleyst jónísk hvarfefni og myndefni, þar með taldar áhorfendajónir, eru sýnd með formúlum fyrir sundraðar jónir þeirra
hlutfallaefnafræði (e. stoichiometry): tengsl milli magns hvarfefna og myndefna í efnahvarfi
hlutfallaþáttur (e. stoichiometric factor): hlutfall stuðla í stilltri efnajöfnu, notað í útreikningum sem tengjast magni hvarfefna og myndefna
hlutleysingarhvarf (e. neutralization reaction): hvarf milli sýru og basa sem myndar salt og vatn
hvarfefni (e. reactant): efni sem verður fyrir efna- eða eðlisbreytingu; sýnt vinstra megin við örina í efnajöfnu
hvarfhelmingur (e. half-reaction): jafna sem sýnir hvort hvert hvarfefni tapar eða fær rafeindir í hvarfi.
jafngildispunktur (e. equivalence point): rúmmál títrantslausnar sem þarf til að hvarfast að fullu við efniviðinn í títrunargreiningu; gefur efnajafngilt magn títrants fyrir efnivið sýnisins samkvæmt títrunarhvarfinu
leysanlegt (e. soluble): af tiltölulega mikilli leysni; leysist upp að tiltölulega miklu leyti
leysni (e. solubility): að hve miklu leyti efni getur leyst upp í vatni, eða öðrum leysi
litvísir (e. indicator): efni sem bætt er við sýnið í títrunargreiningu til að gera sjónræna greiningu á endapunkti mögulega
magnbundin greining (e. quantitative analysis): ákvörðun á magni eða styrk efnis í sýni
myndefni (e. product): efni sem myndast við efna- eða eðlisbreytingu; sýnt hægra megin við örina í efnajöfnu
nettójónajafna (e. net ionic equation): efnajafna þar sem aðeins þau uppleystu jónísku hvarfefni og myndefni sem verða fyrir efna- eða eðlisbreytingu eru sýnd (sleppir áhorfendajónum)
oxari (e. oxidizing agent): (einnig, oxunarefni) efni sem veldur oxun annars efnis og afoxast sjálft í ferlinu
oxun (e. oxidation): ferli þar sem oxunartala frumefnis hækkar vegna rafeindataps
oxunar-afoxunarhvarf (e. oxidation-reduction reaction): (einnig, redoxhvarf) hvarf sem felur í sér breytingu á oxunartölu fyrir eitt eða fleiri hvarfefni
oxunartala (e. oxidation number): (einnig, oxunarástand) hleðslan sem hvert atóm frumefnis hefði í efnasambandi ef efnasambandið væri jónískt
ólæst (e. insoluble): af tiltölulega litlum leysanleika; leysist aðeins upp í litlum mæli
prósentuheimtur (e. percent yield): mælikvarði á skilvirkni efnahvarfs, gefinn upp sem hundraðshluti af fræðilegum heimtum
raunheimtur (e. actual yield): magn myndefnis sem myndast í efnahvarfi
salt: jónískt efnasamband sem getur myndast við hvarf sýru og basa sem inniheldur katjón og anjón aðra en hýdroxíð eða oxíð
sameindajafna (e. molecular equation): efnajafna þar sem öll hvarfefni og myndefni eru sýnd sem hlutlaus efni
sterk sýra (e. strong acid): sýra sem hvarfast að fullu þegar hún er leyst upp í vatni og myndar oxóníumjónir
sterkur basi (e. strong base): basi sem hvarfast að fullu þegar hann er leystur upp í vatni og myndar hýdroxíðjónir
stillt jafna (e. balanced equation): efnajafna með jöfnum fjölda frumeinda fyrir hvert frumefni í hvarfefni og myndefni
stuðull (e. coefficient): tala sem sett er fyrir framan tákn eða formúlur í efnajöfnu til að gefa til kynna hlutfallslegt magn þeirra
sýra (e. acid): efni sem myndar H₃O⁺ þegar það er leyst upp í vatni
sýru-basa hvarf (e. acid-base reaction): hvarf sem felur í sér flutning vetnisjónar milli hvarfefna
takmarkandi hvarfefni (e. limiting reactant): hvarfefni sem er til staðar í minna magni en krafist er samkvæmt hlutfallaefnafræði efnahvarfsins og takmarkar þar með magn myndefnis sem myndast
títrantur (e. titrant): lausn sem inniheldur þekktan styrk efnis sem hvarfast við efniviðinn í títrunargreiningu
títrunargreining (e. titration analysis): magnbundin efnagreiningaraðferð sem felur í sér að mæla rúmmál hvarfefnislausnar sem þarf til að hvarfast fullkomlega við greiniefnið í sýni
umframmagn hvarfefnis (e. excess reactant): hvarfefni sem er til staðar í meira magni en krafist er samkvæmt hlutfallaefnafræði efnahvarfsins
veik sýra (e. weak acid): sýra sem hvarfast aðeins að litlu leyti þegar hún er leyst upp í vatni og myndar oxóníumjónir
veikur basi (e. weak base): basi sem hvarfast aðeins að litlu leyti þegar hann er leystur upp í vatni og myndar hýdroxíðjónir
vigtagreining (e. gravimetric analysis): magnbundin efnafræðileg greiningaraðferð sem felur í sér aðskilnað efniviðar frá sýni með eðlisfræðilegu eða efnafræðilegu ferli og síðari massamælingar á efniviðnum, hvarfafurðinni og/eða sýninu