10.0 Inngangur

This figure shows pieces of a white substance which appear to be sublimating. To the right of these pieces are three graduated cylinders. Each cylinder holds a different color liquid, and above the liquid, the cylinders are filled with a fog-like substance. This fog-like substance swirls out of the top and around the outside of the cylinders. — Mynd 10.1 Fast koldíoxíð („þurrís“, til vinstri) þurrgufar kröftuglega þegar það er sett í vökva (til hægri), kælir vökvann og myndar þétta mistur af vatni yfir mæliglasinu. (Heimild: breytt útgáfa af vinnu Paul Flowers)

Holdsveiki hefur verið skelfilegur sjúkdómur stóran hluta af mannkynssögunni. Fyrir utan einkenni og fylgikvilla sjúkdómsins leiddi félagsleg útskúfun til þess að þolendur voru reknir úr samfélögum og einangraðir í nýlendum; á sumum svæðum viðhélst þessi venja langt fram á tuttugustu öld. Á þeim tíma var besta mögulega meðferðin við holdsveiki olía úr chaulmoogra-trénu, en olían var afar þykk, olli blöðrum og gerði notkun hennar sársaukafulla og árangurslausa. Heilbrigðisstarfsfólk sem leitaði að betri notkunaraðferð hafði samband við Alice Ball, ungan efnafræðing við Háskólann á Havaí, sem hafði einbeitt sér að svipaðri plöntu í meistararitgerð sinni. Ball hóf röð aðgerða (endurtekin sýring og hreinsun til að breyta eiginleikum olíunnar og einangra virku efnin (estra, sem fjallað er um síðar í þessum texta). „Ball-aðferðin“, eins og hún var síðar kölluð, varð staðlaða meðferðin við holdsveiki í áratugi. Í vökva- og föstum fasa eru víxlverkanir frumeinda og sameinda talsvert sterkar og gegna mikilvægu hlutverki við að ákvarða ýmsa eðliseiginleika efnisins. Til dæmis stafaði þykktin, eða seigjan, á chaulmoogra-olíunni af millisameindakröftum hennar. Í þessum kafla verður farið yfir eðli þessara víxlverkana og áhrif þeirra á ýmsa eðliseiginleika vökva- og fastra fasa.

Námsmarkmið