11.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

aðaleiginleiki (e. colligative property): eiginleiki lausnar sem fer eingöngu eftir styrk uppleystrar efnisagnar
blandanlegur (e. miscible): gagnkvæmt leysanlegur í öllum hlutföllum; á venjulega við um efni í vökvaformi
blóðrof (e. hemolysis): rof rauðra blóðkorna vegna uppsöfnunar á of miklu vatni með osmósu
dreifður fasi (e. dispersed phase): efni sem er til staðar sem tiltölulega stórar eindir fasts efnis eða vökva í svifi
dreifimiðill (e. dispersion medium): fast efni, vökvi eða gas þar sem svifeindum er dreift
fleyti (e. emulsion): svif myndað úr óblandanlegum vökvum
fleytiefni (e. emulsifying agent): tvígæft efni sem notað er til að stöðga eindir sumra fleyta
frostmarkslækkun (e. freezing point depression): lækkun á frostmarki vökva með því að bæta við uppleystu efni
frostmarkslækkunarfasti (e. freezing point depression constant): (einnig, kríóskópískur fasti) hlutfallfasti í jöfnunni sem tengir frostmarkslækkun við mólalstyrk uppleysts efnis
gel: svifdreifing vökva í föstu efni
hálfgegndræp himna (e. semipermeable membrane): himna sem hleypir ákveðnum jónum eða sameindum sértækt í gegn
háþrýstinn (e. hypertonic): af meiri osmósuþrýstingi
jafnþrýstinn (e. isotonic): af jöfnum osmósuþrýstingi
jóna-tvískauts aðdráttarkraftur (e. ion-dipole attraction): rafstöðuaðdráttur milli jónar og skautaðrar sameindar
jónapar (e. ion pair): leysihjúpað anjóna-/katjónapar sem haldið er saman af miðlungssterkum rafstöðukrafti
kjörlausn (e. ideal solution): lausn sem myndast án þess að orkubreyting fylgi
klofnun (e. dissociation): eðlisfræðilegt ferli sem fylgir upplausn jónaefnis þar sem jónir efnasambandsins verða leysishjúpaðar og dreifast um lausnina
lausn (e. suspension): misleit efnablanda þar sem tiltölulega stórir efnisþættir eru tímabundið dreifðir en falla til botns með tímanum
lágþrýstinn (e. hypotonic): af minni osmósuþrýstingi
leysni (e. solubility): að hve miklu leyti leysið efni getur leyst upp í vatni eða öðrum leysi
Lögmál Henrys (e. henry’s law): hlutfallslegt samband milli styrks uppleysts gass í lausn og hlutþrýstings gassins sem er í snertingu við lausnina
lögmál Raoults (e. raoult’s law): sambandið milli gufuþrýstings lausnar og gufuþrýstings og styrks íhluta hennar
melmi (e. alloy): föst efnablanda málms og eins eða fleiri viðbótarfrumefna
mettaður (e. saturated): með styrk sem er jafn leysni; inniheldur hámarksstyrk leysis efnis sem mögulegur er við tiltekið hitastig og þrýsting
mólalstyrkur (m) (e. molality (m)): styrkleikaeining skilgreind sem hlutfall mólfjölda uppleysts efnis og massa leysisins í kílógrömmum
osmósa (e. osmosis): dreifing leysisameinda í gegnum hálfgegndræpa himnu
osmósuþrýstingur (Π) (e. osmotic pressure (π)): mótþrýstingur sem þarf til að koma í veg fyrir heildarflutning leysisameinda í gegnum hálfgegndræpa himnu
óblandanlegur (e. immiscible): með hverfandi gagnkvæman leysni; á venjulega við um efni í vökvaformi
ómettaður (e. unsaturated): með styrk sem er minni en leysni
órafkleyft efni (e. nonelectrolyte): efni sem myndar ekki jónir þegar það er leyst upp í vatni
rafkleyfi (e. electrolyte): efni sem myndar jónir þegar það er leyst upp í vatni
sjálfgengt ferli (e. spontaneous process): eðlis- eða efnabreyting sem verður án orkuálagningar frá utanaðkomandi uppsprettu
skorpnun (e. crenation): ferli þar sem líffræðilegar frumur skreppa saman vegna vatnstaps með osmósu
sterkur rafkleyfi (e. strong electrolyte): efni sem klofnar eða jónast að fullu þegar það er leyst upp í vatni
suðumarkshækkun (e. boiling point elevation): hækkun á suðumarki vökva með því að bæta við uppleystu efni
suðumarkshækkunarfasti (e. boiling point elevation constant): jafnvægisfastinn í jöfnunni sem tengir suðumarkshækkun við mólalstyrk uppleysts efnis; einnig þekktur sem suðumarksfasti
svif (e. colloid): (einnig, svifdreifing) efnablanda þar sem tiltölulega stórum eindum fasts efnis eða vökva er dreift jafnt um gas, vökva eða fast efni
tvígæfur (e. amphiphilic): sameindir sem hafa bæði vatnsfælinn (óskautaðan) og vatnssækinn (skautaðan) hluta
Tyndall-hrif (e. tyndall effect): dreifing sýnilegs ljóss með svifdreifingu
upplausn (e. solvation): útvermið ferli þar sem millisameindakraftar myndast milli leysta efnisins og leysisins í lausn
van't Hoff-stuðull (i) (e. van’t hoff factor (i)): hlutfallið milli mólfjölda agna í lausn og mólfjölda formúlueininga sem leystar eru upp í lausninni
veikur rafkleyfi (e. weak electrolyte): efni sem jónast aðeins að hluta til þegar það er leyst upp í vatni
yfirmettaður (e. supersaturated): með styrk sem fer yfir leysni; ójafnvægisástand
örlítið blandanlegur (e. partially miscible): með miðlungs gagnkvæman leysni; á venjulega við um efni í vökvaformi