14.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

amfíprótísk (e. amphiprotic): efni sem getur annaðhvort gefið frá sér eða tekið við róteind í Brønsted-Lowry sýru-basa efnahvarfi
amfóterísk (e. amphoteric): efni sem getur virkað annaðhvort sem sýra eða basi
basajónun (e. base ionization): efnahvarf sem felur í sér flutning róteindar frá vatni yfir í basa, sem gefur hýdroxíðjónir og samoka sýru basans
_basajónunarfasti (Kb) (e. base ionization constant (kb)): jafnvægisfasti fyrir basajónunarhvarf
basískur (e. basic): lausn þar sem [H₃O⁺] < [OH⁻]
Brønsted-Lowry basi (e. brønsted-lowry base): róteindaþegi
Brønsted-Lowry sýra (e. brønsted-lowry acid): róteindagjafi
einvirk sýra (e. monoprotic acid): sýra sem inniheldur eina jónanlega vetnisfrumeind í hverri sameind
Henderson-Hasselbalch-jafnan (e. henderson-hasselbalch equation): lógaritmísk útgáfa af jöfnu sýrujónunarfastans, sniðin á hentugan hátt til að reikna út pH stuðpúðalausna
hlutlaus (e. neutral): lýsir lausn þar sem [H₃O⁺] = [OH⁻]
jónmargfeldisfasti vatns (K_w) (e. ion-product constant for water (kw)): jafnvægisfasti fyrir sjálfjónun vatns
jónunarprósenta (e. percent ionization): hlutfall styrks jónaðrar sýru og upphafsstyrks sýru, gefið upp sem prósentutala
jöfnunaráhrif (e. leveling effect): sú athugun að sýru-basastyrkur uppleystra efna í tilteknum leysi takmarkast við styrk einkennandi sýru- og basaefnisagna leysisins (í vatni, hýdróníum- og hýdroxíðjónir, í sömu röð)
litskiptabil (e. color-change interval): það pH-svið þar sem litskipti litvísis eiga sér stað
oxósýra (e. oxyacid): þrískipt efnasamband með súra eiginleika, en sameindir þess innihalda miðlæga málmleysingjafrumeind sem er tengd einni eða fleiri O-frumeindum, þar sem að minnsta kosti ein þeirra er tengd jónanlegri H-frumeind
pH: lograkvarði yfir styrk oxóníumjóna í lausn
pOH: lograkvarði yfir styrk hýdroxíðjóna í lausn
samoka basi (e. conjugate base): efni sem myndast þegar sýra missir róteind
samoka sýra (e. conjugate acid): efni sem myndast þegar basi tekur við róteind
sjálfjónun (e. autoionization): efnahvarf milli eins efna sem gefur jónísk myndefni; fyrir vatn felur þetta efnahvarf í sér flutning róteinda til að gefa hýdróníum- og hýdroxíðjónir
stuðpúðageta (e. buffer capacity): magn sýru eða basa sem hægt er að bæta við rúmmál stuðpúðalausnar áður en pH hennar breytist verulega (venjulega um eina pH-einingu)
stuðpúði (e. buffer): blanda af umtalsverðu magni af veiku sýru-basa pari. pH stuðpúða þolir breytingar þegar litlu magni af sýru eða basa er bætt við
súr (e. acidic): lausn þar sem [H₃O⁺] > [OH⁻]
sýru-basa litvísir (e. acid-base indicator): veik sýra eða basi þar sem samoka parið gefur lausninni annan lit; notað við sjónrænt mat á pH lausnar
sýrujónun (e. acid ionization): efnahvarf sem felur í sér flutning róteindar frá sýru yfir í vatn, sem gefur hýdróníumjónir og samoka basa sýrunnar
sýrujónun_arfasti (Ka) (e. acid ionization constant (ka)): jafnvægisfasti fyrir sýrujónunarhvarf
títrunarferill (e. titration curve): graf yfir eiginleika sýnis (eins og pH) á móti rúmmáli títrants sem bætt er við
tvívirk sýra (e. diprotic acid): sýra sem inniheldur tvær jónanlegar vetnisfrumeindir í hverri sameind
tvívirkur basi (e. diprotic base): basi sem getur tekið við tveimur róteindum
þrepaskipt jónun (e. stepwise ionization): ferli þar sem fjölvirk sýra jónast með því að missa róteindir í röð
þrívirk sýra (e. triprotic acid): sýra sem inniheldur þrjár jónanlegar vetnisfrumeindir í hverri sameind