Kafli 15 - Samantekt

Samantekt

15.1 Útfelling og upplausn

Jafnvægisfastinn fyrir jafnvægi sem felur í sér útfellingu eða upplausn á örlítið auðleystu jónaföstu efni er kallaður leysnimargfeldi, K_sp, fasta efnisins. Fyrir misleitt jafnvægi sem felur í sér örlítið auðleysta fasta efnið M_pX_q og jónir þess M^m+ og X^n–:

M_{p} X_{q} (s) ⇌ p M^{m+} (a q) + q X^{n−} (a q)

er leysnimargfeldisjafnan:

K_{sp} = {{[M}^{m+}]}^{p} {{[X}^{n−}]}^{q}

Leysnimargfeldi örlítið auðleysts rafkleyfa er hægt að reikna út frá leysni hans; öfugt er hægt að reikna leysni hans út frá K_sp, að því gefnu að eina marktæka efnahvarfið sem á sér stað þegar fasta efnið leysist upp sé myndun jóna þess.

Örlítið auðleystur rafkleyfi byrjar að falla út þegar stærð hvarfstuðulsins fyrir upplausnarhvarfið fer yfir stærð leysnimargfeldisins. Útfelling heldur áfram þar til hvarfstuðullinn er jafn leysnimargfeldinu.

15.2 Lewis-sýrur og -basar

Lewis-sýra er efni sem getur þegið rafeindapar, en Lewis-basi hefur rafeindapar tiltækt til að gefa Lewis-sýru. Flókajónir eru dæmi um Lewis-sýru-basa álagningarflóka og samanstanda af miðlægum málmatómum eða jónum sem verka sem Lewis-sýrur, bundnar við sameindir eða jónir sem kallast bindlar og verka sem Lewis-basar. Jafnvægisfastinn fyrir efnahvarf milli málmjónar og bindla sem myndar flókajón er kallaður myndunarfasti; fyrir andstætt efnahvarf er hann kallaður klofnunarfasti.

15.3 Tengd jafnvægi

Kerfi sem fela í sér tvö eða fleiri efnafræðileg jafnvægi sem deila einu eða fleiri hvarfefnum eða myndefnum eru kölluð samtengd jafnvægi. Algeng dæmi um samtengd jafnvægi eru aukinn leysni sumra efnasambanda í súrum lausnum (samtengd upplausnar- og hlutleysingarjafnvægi) og í lausnum sem innihalda bindla (samtengd upplausnar- og flókamyndunarjafnvægi). Hægt er að beita jafnvægisverkfærum úr öðrum köflum til að lýsa og framkvæma útreikninga á þessum kerfum.