18.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

aðalflokkafrumefni (e. representative element): frumefni þar sem s- og p-svigrúm eru að fyllast
aðalflokkamálmur (e. representative metal): málmur meðal aðalflokkafrumefna
basaanhýdríð (e. base anhydride): málmoxíð sem hagar sér eins og basi gagnvart sýrum
bismút (e. bismuth): þyngsti meðlimur hóps 15; minna hvarfgjarn málmur en aðrir aðalflokkamálmar
bíkarbónatanjón (e. bicarbonate anion): salt vetniskarbónatjónarinnar, ${{{\text{HCO}}}_{3}^{-}}$
bórat (e. borate): efnasamband sem inniheldur bór-súrefnis efnatengi, yfirleitt með klösum eða keðjum sem hluta af efnafræðilegri byggingu
Downs-rafgreiningarklefi (e. downs cell): rafefnafræðilegur klefi sem notaður er við iðnaðarframleiðslu á natríni (og klór) úr bráðnu natríumklóríði
efnafræðileg afoxun (e. chemical reduction): aðferð til að framleiða dæmigerðan málm með afoxara
fjölbrigði (e. polymorph): breytileiki í kristalbyggingu sem leiðir til mismunandi eðliseiginleika fyrir efnasambandið sem myndast
fjölhamir (e. allotropes): tvö eða fleiri form af sama frumefni, í sama eðlisástandi, með mismunandi efnafræðilega byggingu
formlaust efni (e. amorphous): fast efni, eins og gler, sem hefur ekki reglulega endurtekinn hluta í þrívíðri byggingu sinni; fast efni en ekki kristall
Frasch-aðferðin (e. frasch process): mikilvæg við vinnslu á hreinum brennisteini úr gríðarstórum neðanjarðarnámum
Haber-ferlið (e. haber process): helsta iðnaðarferlið sem notað er til að framleiða ammóníak úr nitri og vetni; felur í sér notkun járnhvata og hækkaðs hitastigs og þrýstings
halíð (e. halide): efnasamband sem inniheldur anjón af frumefni úr hóp 17 með oxunartalið 1− (flúoríð, F⁻; klóríð, Cl⁻; brómíð, Br⁻; og joðíð, I⁻)
Hall–Héroult-rafgreiningarklefi (e. hall–héroult cell): rafgreiningarbúnaður sem notaður er til að einangra hreint ál úr lausn af súráli í bráðnum krýólíti
hálfmálmur (e. metalloid): frumefni sem hefur eiginleika sem eru mitt á milli eiginleika málma og málmleysingja; þessi frumefni eru yfirleitt hálfleiðarar
hjáleiðing (e. passivation): málmar með verndandi, óhvarfgjarna filmu af oxíði eða öðru efnasambandi sem myndar hindrun fyrir efnahvörf; ef þessi óvirknisfilma er fjarlægð með eðlis- eða efnafræðilegum aðferðum geta málmarnir sýnt sína væntu hvarfgirni
hýdroxíð (e. hydroxide): efnasamband málms við hýdroxíðjónina OH⁻ eða hópinn −OH
jarðalkalímálmur (e. alkaline earth metal): hver þeirra málma (beryllíum, magnesíum, kalsíum, strontíum, baríum og radíum) sem eru í hópi 2 í lotukerfinu; þeir eru hvarfgjarnir, tvígilndir málmar sem mynda basísk oxíð
karbónat (e. carbonate): salt anjónarinnar ${{{\text{CO}}}_{3}^{2−};}$ sem oft myndast við efnahvarf koldíoxíðs við basa
klór-alkalíferli (e. chlor-alkali process): rafgreiningarferli fyrir myndun klórs og natríumhýdroxíðs
ljóstillífun (e. photosynthesis): ferli þar sem ljósorka ýtir undir efnahvarf vatns og koldíoxíðs til að mynda kolvetni og súrefni; þetta gerir ljóstillífandi lífverum kleift að geyma orku
málmur (aðalflokka) (e. metal (representative)): atóm málmfrumefna í hópum 1, 2, 12, 13, 14, 15 og 16, sem mynda jónaefni með því að tapa rafeindum úr ytri s eða p svigrúmum sínum
millihalógen (e. interhalogen): efnasamband myndað úr tveimur eða fleiri mismunandi halógenum
misvægishvarf (e. disproportionation reaction): efnahvarf þar sem eitt hvarfefni afoxast og oxast samtímis; það er bæði afoxari og oxari
niturbinding (e. nitrogen fixation): myndun nitursambanda úr nitursameindum
nítrat (e. nitrate): ${{{\text{NO}}}_{3}^{-}}$ jón; salt saltpéturssýru
Ostwald-ferlið (e. ostwald process): iðnaðarferli sem notað er til að breyta ammóníaki í saltpéturssýru
oxíð (e. oxide): tvíeykisamband súrefnis við annað frumefni eða hóp, inniheldur yfirleitt O²⁻ jónir eða hópinn –O– eða =O
óson (e. ozone): fjölmynd súrefnis; O₃
peroxíð (e. peroxide): sameind sem inniheldur tvær súrefnisfrumeindir sem eru tengdar saman eða sem anjón, ${{\text{O}}_{2}^{{2−}}}$
Pidgeon-ferlið (e. pidgeon process): efnafræðilegt afoxunarferli sem notað er til að framleiða magnesín með varmaefnahvarfi magnesíumoxíðs og kísils
sílikat (e. silicate): efnasamband sem inniheldur kísil-súrefnis efnatengi, þar sem sílikatferflötungar eru tengdir í hringi, lög eða þrívíð net, allt eftir því hvaða önnur frumefni koma að myndun efnasambandanna
súlfat (e. sulfate): ${{{\text{SO}}}_{4}^{{2−}}}$ jón
súlfít (e. sulfite): ${{{\text{SO}}}_{3}^{{2−}}}$ jón
súperoxíð (e. superoxide): oxíð sem inniheldur anjónina ${{\text{O}}_{2}^{-}}$
sýruanhýdríð (e. acid anhydride): efnasamband sem hvarfast við vatn og myndar sýru eða súra lausn
vetnishalíð (e. hydrogen halide): tvíundarsamband sem myndast milli vetnis og halógena: HF, HCl, HBr og HI
vetniskarbónat (e. hydrogen carbonate): salt kolsýru, H₂CO₃ (inniheldur anjónina ${{{\text{HCO}}}_{3}^{\text{−}})}$ þar sem einni vetnisfrumeind hefur verið skipt út; súrt karbónat; einnig þekkt sem bíkarbónatjón
vetnissúlfat (e. hydrogen sulfate): ${{{\text{HSO}}}_{4}^{-}}$ jón
vetnissúlfít (e. hydrogen sulfite): ${{{\text{HSO}}}_{3}^{-}}$ jón
vetnun (e. hydrogenation): álagning vetnis (H₂) til að afoxa efnasamband