5.0 Inngangur

Inngangur

Námsmarkmið

Grundvallaratriði orku
Varmamælingar
Vermi

A match held in a person’s hand is ignited as it is scratched along the rough surface of a match box. — Mynd 5.1 Þegar eldspýtshaus er strokið eftir hrjúfu yfirborði hefst bruni sem framleiðir orku í formi varma og ljóss. (heimild: breyting á verki eftir Laszlo Ilyes)

Efnahvörf, eins og þau sem eiga sér stað þegar þú kveikir á eldspýtu, fela í sér breytingar á orku jafnt sem efni. Samfélög á öllum þróunarstigum gætu ekki starfað án þeirrar orku sem losnar við efnahvörf. Árið 2012 komu um 85% af orkunotkun Bandaríkjanna frá bruna á jarðolíuafurðum, kolum, viði og sorpi. Við notum þessa orku til að framleiða rafmagn (38%); til að flytja mat, hráefni, framleiddar vörur og fólk (27%); til iðnaðarframleiðslu (21%); og til að hita og knýja heimili okkar og fyrirtæki (10%). ¹ Þótt þessi brunahvörf hjálpi okkur að mæta nauðsynlegum orkuþörfum okkar, eru þau einnig viðurkennd af meirihluta vísindasamfélagsins sem stór þáttur í hnattrænum loftslagsbreytingum.

Nýtanleg orka er einnig fáanleg úr ýmsum öðrum efnahvörfum en bruna. Til dæmis er orkan sem rafhlöður í farsíma, bíl eða vasaljósi framleiða afleiðing efnahvarfa. Þessi kafli kynnir mörg af þeim grundvallarhugtökum sem eru nauðsynleg til að kanna tengslin milli efnabreytinga og orku, með áherslu á varmaorku.

Neðanmálsgreinar

US Energy Information Administration, Primary Energy Consumption by Source and Sector, 2012, http://www.eia.gov/totalenergy/data/monthly/pdf/flow/css_2012_energy.pdf. Gögn fengin frá US Energy Information Administration, Monthly Energy Review (janúar 2014). ↩