5.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

ástandsfall (e. state function): eiginleiki sem fer eingöngu eftir ástandi kerfis en ekki leiðinni sem farin var til að ná því ástandi
eðlisvarmi (c) (e. specific heat capacity (c)): eðliseiginleiki efnis sem táknar það varmamagn sem þarf til að hækka hitastig 1 gramms af efninu um 1 gráðu á Celsíus (eða 1 kelvín)
Efnahvarmafræði (e. chemical thermodynamics): svið vísinda sem fjallar um tengslin milli varma, vinnu og allra orkuforma sem tengjast efna- og eðlisfræðilegum ferlum
fyrsta lögmál varmafræðinnar (e. first law of thermodynamics): innri orka kerfis breytist vegna varmaflæðis inn í eða út úr kerfinu eða vinnu sem unnin er á eða af kerfinu
hitaeining í næringarfræði (hitaeining) (e. nutritional calorie (calorie)): eining sem notuð er til að magngreina orku sem fæst við meltingu matvæla, skilgreind sem 1000 cal eða 1 kcal
hitastig (e. temperature): eðliseiginleiki efnis sem er magnbundinn mælikvarði á „hita“ og „kulda“
hreyfiorka (e. kinetic energy): orka sem tengist hreyfingu hlutar, jöfn helmingi margfeldis massa hlutarins og hraða hans í öðru veldi, ${\frac{1}{2}m{v}^{2}}$ (þar sem m = massi og v = hraði)
innri orka (U) (e. internal energy (u)): heildarsumma allra mögulegra tegunda orku sem er til staðar í efni eða efnum
innvermið ferli (e. endothermic process): efnahvarf eða eðlisbreyting sem gleypir varma
joul (J) (e. joule (j)): SI-eining orku; orkumagn sem notað er þegar kraftur upp á 1 njúton færir hlut um 1 metra, 1 J = 1 kg m²/s² og 4,184 J = 1 cal
kaloría (cal) (e. calorie (cal)): eining fyrir varma eða aðra orku; orkumagnið sem þarf til að hækka hitastig 1 gramms af vatni um 1 gráðu á Celsíus; 1 cal er skilgreind sem 4,184 J
kerfi (e. system): hluti efnis sem er til rannsóknar og verður fyrir efna- eða eðlisbreytingu
kolvetni (e. hydrocarbon): efnasamband sem samanstendur eingöngu af vetni og kolefni; aðalþáttur jarðefnaeldsneytis
lögmál Hess (e. hess’s law): ef hægt er að tákna ferli sem summu nokkurra skrefa er vermibreyting ferlisins jöfn summu vermibreytinga skrefanna
orka (e. energy): geta til að veita varma eða vinna vinnu
sprengjuvarmaorkumælir (e. bomb calorimeter): tæki sem er hannað til að mæla orkubreytingu fyrir ferli sem eiga sér stað við aðstæður með föstu rúmmáli; almennt notað fyrir efnahvörf sem fela í sér hvarfefni eða myndefni á föstu formi og í gasfasa
staðalástand (e. standard state): sett af eðlisfræðilegum aðstæðum sem eru viðurkenndar sem almennar viðmiðunaraðstæður til að gefa upp varmafræðilega eiginleika; 1 bar þrýstingur og lausnir með 1 mólar styrk, venjulega við 298,15 K hitastig
staðalbrunavermi ${\text{(}\text{Δ}{H}_{\text{c}}^{^{\circ}}\text{)}}$ (e. standard enthalpy of combustion [[math:132]]): varmi sem losnar þegar eitt mól af efnasambandi gengst undir fullkominn bruna við staðalaðstæður
staðalmyndunarvermi ${\text{(}\text{Δ}{H}_{\text{f}}^{^{\circ}}\text{)}}$ (e. standard enthalpy of formation [[math:133]]): vermibreyting efnahvarfs þar sem 1 mól af hreinu efni myndast úr frumefnum sínum í sínu stöðugasta ástandi við staðalaðstæður
stöðuorka (e. potential energy): orka ögnar eða kerfis agna sem er fengin úr hlutfallslegri stöðu, samsetningu eða ástandi
umhverfi (e. surroundings): allt efni annað en kerfið sem er til rannsóknar
útvermið ferli (e. exothermic process): efnahvarf eða eðlisbreyting sem losar varma
varmaefnafræði (e. thermochemistry): fræðigrein sem fæst við mælingar á því hversu mikill varmi losnar eða binst við efnahvarf eða eðlisbreytingu
varmamæling (e. calorimetry): ferlið að mæla magn varma sem tekur þátt í efna- eða eðlisfræðilegu ferli
varmamælir (e. calorimeter): tæki sem notað er til að mæla magn varma sem frásogast eða losnar í efna- eða eðlisfræðilegu ferli
varmaorka (e. thermal energy): hreyfiorka sem tengist tilviljanakenndri hreyfingu frumeinda og sameinda
varmarýmd (C) (e. heat capacity (c)): útþaninn eiginleiki efnis sem táknar magn varma sem þarf til að hækka hitastig þess um 1 gráðu á Celsíus (eða 1 kelvin)
varmi (q) (e. heat (q)): flutningur varmaorku milli tveggja hluta
vermi (H) (e. enthalpy (h)): summa innri orku kerfis og stærðfræðilegs margfeldis þrýstings þess og rúmmáls
vermibreyting (ΔH) (e. enthalpy change (δh)): varmi sem losnar eða frásogast af kerfi við stöðugan þrýsting í efna- eða eðlisfræðilegu ferli
vinna (w) (e. work (w)): orkuflutningur vegna breytinga á ytri, stórsæjum breytum eins og þrýstingi og rúmmáli; eða það að fá efni til að hreyfast gegn andstæðum krafti
þensluvinna (þrýstings-rúmmálsvinna) (e. expansion work (pressure-volume work)): vinna sem unnin er þegar kerfi þenst út eða dregst saman gegn ytri þrýstingi