10.0 Lykilhugtök

Lykilhugtök

aðdráttarkraftur milli tvískauta (e. dipole-dipole attraction): millisameinda aðdráttarkraftur milli tveggja varanlegra tvískauta
aðfengið tvískaut (e. induced dipole): tímabundið tvískaut sem myndast þegar rafeindir frumeindar eða sameindar afmyndast af augnablikstvískauti nágrannafrumeindar eða -sameindar
augnablikstvískaut (e. instantaneous dipole): tímabundið tvískaut sem verður til í stutta stund þegar rafeindum frumeindar eða sameindar er dreift ósamhverft
áttflötungsgat (e. octahedral hole): opið rými í kristal í miðju sex einda sem staðsettar eru á hornum áttflötungs
beyging (e. diffraction): stefnubreyting rafsegulgeislunar sem verður þegar hún rekst á efnislega hindrun af viðeigandi stærð
Bragg-jafnan (e. bragg equation): jafna sem tengir hornin sem röntgengeislar beygjast undir af völdum frumeinda í kristal
bráðnun (e. melting): breyting úr föstu ástandi í vökvaástand
bræðslumark (e. melting point): hitastig þar sem fasti og fljótandi fasi efnis eru í jafnvægi; sjá einnig frostmark
Clausius-Clapeyron jafnan (e. clausius-clapeyron equation): stærðfræðilegt samband milli hitastigs, gufuþrýstings og gufunarvermis efnis
dreifingarkraftur (e. dispersion force): (einnig, London-dreifingarkraftur) aðdráttarkraftur milli tveggja ört sveiflukenndra, tímabundinna tvískauta; hefur aðeins þýðingu þegar eindir eru mjög nálægt hvor annarri
einföld teningslaga bygging (e. simple cubic structure): kristalbygging með teningslaga grindareiningu með grindarpunkta aðeins á hornunum
einföld teningslaga grindareining (e. simple cubic unit cell): (einnig, frumstæð teningslaga grindareining) grindareining í einfaldri teningslaga byggingu
fasarit (e. phase diagram): þrýstings-hitastigsrit sem sýnir við hvaða aðstæður fasar efnis geta verið til
ferflötungsgat (e. tetrahedral hole): ferflötungsrými sem myndað er af fjórum frumeindum eða jónum í kristal
formlaust fast efni (e. amorphous solid): (einnig, ókristallað fast efni) fast efni þar sem agnirnar hafa ekki skipulagða innri byggingu
frostmark (e. freezing point): hitastig þar sem fasti og fljótandi fasi efnis eru í jafnvægi; sjá einnig bræðslumark
gat (e. hole): (einnig, millirými) rými milli frumeinda í kristal
girðitala (e. coordination number): fjöldi frumeinda sem eru næst tiltekinni frumeind í kristal eða miðlægri málmfrumeind í flóka
grindareining (e. unit cell): minnsti hluti rúmgrindar sem er endurtekinn í þremur víddum til að mynda alla grindina
gufun (e. vaporization): breyting úr vökvaástandi í gasástand
gufuþrýstingur (e. vapor pressure): (einnig jafnvægisgufuþrýstingur) þrýstingur sem gufa í jafnvægi við fast efni eða vökva beitir við tiltekið hitastig
hárpípukraftur (e. capillary action): flæði vökva innan gljúps efnis vegna aðdráttar vökvasameinda að yfirborði efnisins og að öðrum vökvasameindum
hliðlæg teningslaga grindareining (e. face-centered cubic unit cell): einfaldasta endurtekningareining hliðlægs teningslaga kristals; það er teningur sem inniheldur grindarpunkta á hverju horni og í miðju hvers flata
hliðlægt teningslaga (FCC) fast efni (e. face-centered cubic (fcc) solid): kristalbygging sem samanstendur af teningslaga grindareiningu með grindarpunkta á hornum og í miðju hvers flata
jafngerður (e. isomorphous): með sömu kristalbyggingu
jónaefni (e. ionic solid): fast efni sem samanstendur af jákvæðum og neikvæðum jónum sem haldast saman með sterkum rafstöðukröftum
kristallað fast efni (e. crystalline solid): fast efni þar sem agnirnar eru raðaðar í ákveðið endurtekið mynstur
kvikt jafnvægi (e. dynamic equilibrium): ástand kerfis þar sem gagnvirk ferli eiga sér stað á jöfnum hraða
markpunktur (e. critical point): hitastig og þrýstingur þar sem ekki er hægt að þétta gas í vökva
málmkennt fast efni (e. metallic solid): fast efni sem samanstendur af málmatómum
miðlæg teningslaga grindareining (e. body-centered cubic unit cell): einfaldasta endurtekningareining miðlægs teningslaga kristals; það er teningur sem inniheldur grindarpunkta á hverju horni og í miðju teningsins
miðlægt teningslaga (BCC) fast efni (e. body-centered cubic (bcc) solid): kristalbygging sem hefur teningslaga grindareiningu með grindarpunkta á hornum og í miðju einingarinnar
millirými (e. interstitial sites): rými milli reglulegra agnastaða í hvaða fylkingu atóma eða jóna sem er
millisameindakraftur (e. intermolecular force): ósamgildur aðdráttarkraftur milli frumeinda, sameinda og/eða jóna
ofurmarksvökvi (e. supercritical fluid): efni við hærra hitastig og þrýsting en markpunkt þess; sýnir eiginleika sem eru mitt á milli eiginleika gas- og vökvaástands
rúmgrind (e. space lattice): allir punktar í kristal sem hafa eins umhverfi
röntgenkristallafræði (e. x-ray crystallography): tilraunatækni til að ákvarða fjarlægðir milli frumeinda í kristal með því að mæla hornin sem röntgengeislar beygjast undir þegar þeir fara í gegnum kristallinn
sameindafast efni (e. molecular solid): fast efni sem samanstendur af hlutlausum sameindum sem haldið er saman af aðdráttarkröftum milli sameinda
samgilt net (e. covalent network solid): fast efni þar sem agnirnar haldast saman með samgildum tengjum
samloðunarkraftur (e. cohesive force): aðdráttarkraftur milli eins sameinda
seigja (e. viscosity): mælikvarði á viðnám vökva gegn flæði
sexhyrnd þéttpökkun (HCP) (e. hexagonal closest packing (hcp)): kristalbygging þar sem þéttpökkuðum lögum frumeinda eða jóna er staflað sem röð tveggja laga á víxl með mismunandi afstöðu (AB)
skautunarhæfni (e. polarizability): mælikvarði á getu hleðslu til að afmynda hleðsludreifingu sameindar (rafeindaský)
staðalsuðumark (e. normal boiling point): hitastig þar sem gufuþrýstingur vökva jafngildir 1 atm (760 torr)
storknun (e. freezing): breyting úr vökvaástandi í fast ástand
suðumark (e. boiling point): hitastig þar sem gufuþrýstingur vökva jafngildir þrýstingi gassins fyrir ofan hann
teningslaga þéttpökkun (CCP) (e. cubic closest packing (ccp)): kristalbygging þar sem flötum þéttpakkaðra frumeinda eða jóna er staflað sem röð þriggja laga á víxl með mismunandi afstöðu (ABC)
tóm (e. vacancy): galli sem verður þegar staða sem ætti að innihalda atóm eða jón er tóm
útfelling (e. deposition): breyting úr gasástandi beint í fast ástand
van der Waals-kraftur (e. van der waals force): aðdráttar- eða fráhrindikraftur milli sameinda, þar með taldir kraftar milli tvískauta, kraftar milli tvískauts og aðfengins tvískauts og London-dreifingarkraftar; nær ekki yfir krafta vegna samgildra tengja eða jónatengja, eða aðdráttarkrafta milli jóna og sameinda
vetnistengi (e. hydrogen bonding): kemur fram þegar einstaklega sterkir tvískautar dragast hvor að öðrum; tengi sem er til staðar þegar vetni er tengt einu af þremur rafneikvæðustu frumefnunum: F, O eða N
viðloðunarkraftur (e. adhesive force): aðdráttarkraftur milli sameinda með mismunandi efnafræðilega eiginleika
yfirborðsspenna (e. surface tension): orka sem þarf til að auka flatarmál, eða lengd, yfirborðs vökva um tiltekna stærð
þétting (e. condensation): breyting úr gasástandi í vökvaástand
þrípunktur (e. triple point): hitastig og þrýstingur þar sem þrír fasar efnis eru í jafnvægi
þurrgufun (e. sublimation): breyting úr föstu ástandi beint í gasástand